| Jeodinamo |
| Cumartesi, 23 Mayıs 2009 02:58 | |||
|
Öteki gezegenlerdeki durum Dünya’dakiyle benzerlik gösterse de, biraz daha gizemli. Çünkü, eldeki veriler, onların yakınından geçen uzay araçlarının gönderdikleriyle sınırlı. Nasıl çalıştıkları tam olarak anlaşılmamış olsa da dev gezegenlerin manyetik alanları ve bu alanın gezegenlerarası maddeyle etkileşime girerek oluşturduğu manyetosferleriyle ilgili bilgiler bu uzay araçları sayesinde elde edildi. Dünya’nın manyetik alanının nasıl oluştuğu sorusunun yanıtı, onun derinliklerinde gizli. Dinamo kuramına göre her şey, gezegenin merkezindeki demir çekirdeğin hareketiyle oluyor. Dinamonun gerçekten çalışıp çalışmadığı bir tartışma konusu. Ancak, bunu gözlemek de zor. Doğrudan gözlenemese de bilim adamları, bu “jeodinamo”yu sanal ortamda yaratmayı başardılar. Jeodinamonun ilk bilgisayar simulasyonunu, 1995’te Gary Glatzmaier yarattı. California Üniversitesi’nde yerbiliimci olan Glatzmaier ve çalışma arkadaşları, simulasyonu o günden bu yana geliştirerek, Dünya’nın içinde neler olup bittiğini anlamada epeyce ilerlediler. Glatzmeier, son gelişmeleri, ABD Bilim Geliştirme Derneği’nin (American Association for Advancement of Science) yıllık toplantısında sundu. Dünya’nın çok büyük oranda demir içeren çekirdeği iki ana katmandan oluşur. İçteki çekirdek, Ay büyüklüğünde; sıcaklığıysa Güneş’in yüzey sıcaklığı (6000°C) kadar. Bu çekirdeği saran katmansa sıvı. Galtzmaier’in modeline göre, dinamoyu çalıştıran şey Dünya’nın giderek soğuması. Bu, sıvı katmanlarda çevrinti hareketine (konveksiyon) yol açıyor. Bu da, iletken katmanın elektrik akımı üretmesini sağlıyor. Elektrik akımı, manyetik alan oluşturmak için yeterli. Bu modelin bir amacı da Dünya’nın geçmişinde manyetik alanının yönünü neden sık sık değiştirdiğini açığa çıkarmak. Bilim adamları, Dünya’nın jeolojik tarihinde, manyetik alanın yönü ve şiddeti hakkındaki bilgiyi, kayaları tarihlendirerek bulabiliyorlar. Örneğin, bir milyon yıl önce katılaşmış bir kayanın içindeki manyetik özelliğe sahip minerallerin doğrultusu, bize o zamanki manyetik alanın yönünü söylüyor. Model, ayrıca, Dünya’nın katı çekirdeğinin, gezegenin yüzeyinden daha hızlı döndüğünü de gösteriyor. Dönen sıvıların böyle bir özelliğinin olduğu zaten biliniyordu. Ancak bunun, simülasyon da olsa, Dünya’nın sıvı katmanı içinde geçerli olması, dinamo kuramını destekliyor. Kabuğun al-tında bu türden bir hareket olduğu, sismik incelemeler yapan yerbilimcilerce de doğrulanıyor. Beş yıldan uzunca bir sü redir bu model üzerinde çalışan araştırmacılar, yak laşık 300 000 yıllık deği şimleri gösteren simülasyonlar yaptılar. Elde edilen sonuç, Dünya’nın jeolojik geçmişiyle karşılaştırıldığında, gayet tutarlı görülüyor. Bu simülasyonun da gösterdiği gibi, yaklaşık 200 000 yıl süresince manyetik alanın yönü değişmiyor; sonra bunu izleyen 1000 yıl içerisinde yön değiştiriyor; sonra yine 200 000 yıl böyle kalıyor. Glatzmaier’e göre, manyetik alanın yön değiştirmesine, herhangi bir dış etken yol açmıyor. Yerin içindeki karmaşık yapı bunun tek nedeni. Araştırmacılar, bundan sonraki çalışmalarında, daha çok bu yön değiştirmenin mekanizmasını bulmaya çalışacaklar. Oluşturulan bu model, manyetik alanlarla ilgili varolan pek çok soru işaretinin tümünü ortadan kaldırmasa da, gerçeğe çok yakın bir senaryo yaratılmasında çok yardımcı oluyor. Glatzmaier, programın geliştirilmesiyle ve gelişen bilgisayar teknolojisinin de yardımıyla, yakın gelecekte jeodinamonun gizeminin ortadan kalkacağına inanıyor . http://www.eurekalert.com
Favori olarak isaretleyin
Favorilerinize ekleyin
Bunu e-posta ile gonder
Okuma: 201 Yorumlar (0)Yorum yaz
|
|||
| Son Güncelleme: Perşembe, 09 Temmuz 2009 08:21 |
Son Haberler
- Kadınlar bu haberi mutlaka okumalı!
- Topuklu ayakkabının vücudumuza hediyesi
- Korsan çetesine dev operasyon
- Sony PMA 2010’a damgasını vurdu
- Mart yama günü geldi çattı!
- 'Boynuz'u çıktı
- İş Süreci Yönetiminde Gözler Appian’da
- LG’nin İlk Android Akıllı Telefonu!
- 'Aldatma'yla dördüncü olduk!
- Assassins Creed 2: Sunucu çöktü ve...
- Yeni çarpışma testi kuralları üreticilerden daha çok güvenlik talep ediyor
- Ekolojik evlerde yaşam
- Yeni Micra
- 'Peter Pan' geni genç tutuyor!
- Çevreci motor 'TwinAir' kasımda Türkiye'de
![]() Rusların UFO sırları!Rus donanması, UFO'larla karşılaşmaları aktaran kayıtlardaki gizliliği kal... Devamı... |
![]() Noel'i uzayda geçireceklerSoyuz'la yola çıkan üç kişilik ekip, Noel'i Uluslararası Uzay İstasyonu'nda ... Devamı... |
NASA'da çiş problemi!Astronotların su ihtiyacına gelen cevap NASA'yı karıştırdı. Devamı... |
![]() Güney Kore bugün tekrar deneyeGüney Kore, uzaya roket gönderme denemesini bugün tekrarlayacak.Güney Kore'n... Devamı... |
![]() Ekolojik evlerde yaşamBu evlerde yağmur suyu toplanıyor, güneş ışığı değerlendiriliyor. Ekolojik e... Devamı... |
![]() "Erkekler rektal muayeneden kaProstat, kalın bağırsağın en son parçası olan rektumun önünde ve mesanenin y... Devamı... |
![]() Turistler Berlin'i seçtiBerlin son 20 yılda, diğer birçok Avrupa başkentinden daha fazla turist çekt... Devamı... |
Doğu Karadeniz turizme odaklanBölgedeki çeşitli illerin valiliklerince gerçekleştirilen ihaleler sonucu ha... Devamı... |
![]() XY kromozomlu ama dişi!Dişileri, erkeklerin cinsiyet kromozomları XY'ye sahip bir fare türü bulundu... Devamı... |
![]() Katil balina eğitmenini öldürdABD'nin Florida eyaletindeki bir eğlence parkında, katil balina olarak bilin... Devamı... |
Dünyanın en uzun köpeğiPatisinden omuzlarına 1,09 metre uzunluğunda ve 111 kilo ağırlığında... Devamı... |
![]() Küçük evcil köpeklerin kökeniBilim adamlarının araştırmasına göre, küçük boylu evcil köpeklerin kökeni Or... Devamı... |
![]() Dünyaca ünlü şefler İstanbul'aİstanbul, 18-21 Mart tarihleri arasında, Uluslararası Gastronomi Festivali'n... Devamı... |
![]() Nar ekşisi tuzak mı?Hemen hemen her evin mutfağında yer alan, salataların lezzetli sosu nar ekşi... Devamı... |
![]() Yerli karpuzu geç yiyeceğizAdana'da, olumsuz hava koşulları nedeniyle ekim gecikince hasad tarihi de ge... Devamı... |
![]() Her derde deva 'mavi yengeç'Bu sezon Doğu Akdeniz sahillerinde bol miktarda avlanan mavi yengeç, lokanta... Devamı... |
![]() 'Boynuz'u çıktıÇin'de yaşayan, 101 yaşındaki Zhang Ruifang, görenleri hayrete düşürüyor. Devamı... |
![]() Büyükanneler torunlarını obezAraştırma, anneanneleri veya babaanneleri tarafından büyütülen çocuklarda ob... Devamı... |
Erciyes'in zirvesine çıkan 'ilKayseri Dağcılık İl Temsilciliği, Erciyes'in zirvesine çıkan ''ilk Türk kadı... Devamı... |
![]() 'Sokullu'nun torunlarıyız'Ünlü tiyatro sanatçısı Ayşegül Atik, Sokullu Mehmet Paşa'nın soyundan mı gel... Devamı... |

Dünya’nın ve öteki gezegenlerin manyetik alanlarının nasıl oluştuğu henüz pek açığa kavuşmuş değil. Bu konuda çeşitli varsayımlar var. Bunlardan en yaygını, gezegenlerin dev birer dinamo gibi davranarak kendi manyetik alanlarını oluşturdukları yönünde.















