"Ay'ın "karanlık yüzü" hiç güneş ışığı almaz"

Ay'ın Dünya'dan hiç göremediğimiz bir yüzü olduğu doğrudur; ama bu yüz karanlık değildir. Doğru adı "uzak yüz"dür ve en az bizim gördüğümüz yüz kadar güneş ışığı alır.

Ay'ın hep aynı yüzünü görmemizin nedeni, kütleçekim kilitlenmesi denen olaydır. Ay, kendi ekseni çevresindeki bir dönüşünü, Dünya'nın çevresindeki bir dolanımıyla neredeyse aynı sürede (yaklaşık 27,3 gün) tamamlar. Milyarlarca yıl boyunca Dünya'nın çekiminin yarattığı gelgit kuvvetleri Ay'ın dönüşünü yavaşlatarak bu eşitliği ortaya çıkarmıştır. Sonuç olarak Ay hep aynı yüzünü bize çevirir.

Gündüz ve gece ise Güneş'e göre belirlenir, Dünya'ya göre değil. Ay'ın evrelerini düşünün: Yeni Ay'da, bize bakan yüz tamamen karanlıktır; çünkü Güneş tam o sırada uzak yüzü aydınlatmaktadır. Yani yeni ay evresinde uzak yüz tamamen aydınlıktır. Ay'da her nokta yaklaşık iki hafta gündüz, iki hafta gece yaşar; uzak yüz için de durum budur.

"Karanlık" sözcüğü aslında eski bir anlamda, "bilinmeyen" anlamında kullanılmıştır: uzak yüz, 1959'da Sovyet Luna 3 sondası onu ilk kez fotoğraflayana kadar insanlık için tam anlamıyla gizemliydi. Bu fotoğraflar sürpriz bir gerçeği de ortaya koydu: uzak yüz, bizim gördüğümüz yüzden çok farklıdır; koyu lav ovaları (denizler) yok denecek kadar azdır ve yüzey kraterlerle kaplıdır. 2019'da Çin'in Chang'e 4 aracı uzak yüze ilk yumuşak inişi gerçekleştirdi.