""Deprem havası" diye bir şey vardır; sıcak ve durgun havalarda deprem olur"

Türkiye'de büyük depremlerin ardından "o gün de hava çok sıcak ve durgundu" ya da "deprem havası var" gibi sözler sık duyulur. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) bu konuda açıktır: "deprem havası" diye bir şey yoktur. İstatistiksel olarak depremler soğuk, sıcak ya da yağmurlu her türlü havada eşit sıklıkta görülür.

Bunun fiziksel nedeni, depremlerin oluştuğu derinlik ve ölçektir. Depremler yerin genellikle birkaç ile birkaç on kilometre altında, levha hareketlerinin yüzyıllar boyunca biriktirdiği gerilimin bir fay boyunca aniden boşalmasıyla oluşur. Hava durumu ise yalnızca yerin yüzeyinde ve atmosferde etkilidir. Büyük fırtına sistemlerinin yarattığı basınç değişimleri bazı durumlarda çok yavaş "sessiz depremleri" tetikleyebilse de bu etki küçüktür ve yıkıcı depremleri öngörmek için istatistiksel olarak anlamlı değildir.

Peki bu inanç neden bu kadar yaygın? Büyük ölçüde hafızanın seçici çalışmasıyla ilgilidir. Büyük bir depremin yaşandığı günün havası, olağanüstü bir olayla bağlantılı olduğu için akılda kalır; aynı hava koşullarında deprem olmayan yüzlerce gün ise hiç hatırlanmaz. Bu, bilimde "doğrulama yanlılığı" denen eğilimin tipik bir örneğidir.

Bu mitin gerçek bir tehlikesi de vardır: "bugün hava deprem havası değil" diye rahatlamak. Depremler hava durumundan bağımsız olarak her an olabilir. Türkiye gibi deprem riski yüksek bir ülkede güvenliğin yolu havaya bakmaktan değil, dayanıklı yapılardan, eşyaların sabitlenmesinden ve önceden hazırlanmış bir deprem çantası ile aile planından geçer.