Sözlük
Fay
Yer kabuğunda, iki kaya kütlesinin birbirine göre kaydığı kırık yüzeyi; depremler faylarda oluşur.
Fay, yer kabuğundaki iki kaya bloğunun birbirine göre hareket ettiği kırık düzlemidir. Levha hareketleri kayalarda yüzyıllar boyunca gerilim biriktirir; bloklar sürtünme nedeniyle kilitli kaldığı sürece bu enerji depolanır. Gerilim kayaların dayanımını aştığında fay boyunca ani bir kayma olur ve biriken enerji sismik dalgalar olarak yayılır: bu bir depremdir.
Faylar, blokların hareket yönüne göre sınıflandırılır. Doğrultu atımlı faylarda bloklar birbirine göre yatay olarak kayar; Kuzey Anadolu Fayı ve Doğu Anadolu Fayı bu türün örnekleridir. Normal faylarda kabuk gerilerek esner ve bir blok ötekine göre aşağı iner; Batı Anadolu'daki grabenler (Gediz, Büyük Menderes) bu tür faylarla oluşmuştur. Ters faylarda ise kabuk sıkışır ve bir blok ötekinin üzerine çıkar.
"Diri fay", jeolojik olarak yakın geçmişte (genellikle son on binlerce yıl içinde) hareket etmiş ve gelecekte deprem üretmesi beklenen faylar için kullanılan bir terimdir. Türkiye, Avrupa-Asya kıtalarının hareketli bir kesişiminde yer aldığı için diri fay bakımından dünyanın en yoğun bölgelerinden biridir. Diri fayların haritalanması, kentlerin ve kritik yapıların nerede ve nasıl inşa edileceğini planlamak için hayati önemdedir. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri, Doğu Anadolu Fay Zonu boyunca yüzlerce kilometre uzunluğunda yüzey kırığı oluşturmuştu.
Diğer yazılışlar: faylar, fayın, fay hattı, fay hatları, fay zonu, diri fay, diri faylar