Galaksi

Galaksi (gökada), milyonlardan trilyonlara kadar yıldızın, yıldızlararası gazın, tozun ve karanlık maddenin kütleçekimiyle bir arada tuttuğu dev bir sistemdir. Gözlemlenebilir evrende yüz milyarlarca, belki de daha fazla galaksi olduğu tahmin ediliyor.

Galaksiler biçimlerine göre üç ana gruba ayrılır. Sarmal galaksiler, ortadaki şişkin bir çekirdeğin çevresinde dönen, yeni yıldızların doğduğu kollara sahip yassı disklerdir; bizim galaksimiz Samanyolu da ortasında çubuk biçimli bir yapı bulunan bir sarmal galaksidir. Eliptik galaksiler, çoğunlukla yaşlı yıldızlardan oluşan, yıldız oluşumunun büyük ölçüde durduğu yuvarlak ya da yumurta biçimli sistemlerdir. Belirli bir biçimi olmayan düzensiz galaksiler ise çoğunlukla küçük ve gaz bakımından zengindir.

Samanyolu'nun çapı yaklaşık 100.000 ışık yılıdır ve 100 ile 400 milyar arasında yıldız barındırdığı tahmin edilir. Güneş, merkezden yaklaşık 26.000 ışık yılı uzakta, kollardan birinin kenarında yer alır ve galaksinin çevresindeki bir turunu yaklaşık 230 milyon yılda tamamlar. Karanlık bir gecede gökyüzünde gördüğümüz süt beyazı şerit, galaksimizin diskine içeriden bakmamızın sonucudur. En yakın büyük komşumuz Andromeda galaksisi bize yaklaşıyor; iki galaksinin birkaç milyar yıl içinde birleşmesi uzun süre kesin sayılıyordu, ancak 2025'te yayımlanan yeni hesaplar önümüzdeki 10 milyar yılda bu olasılığın yaklaşık yarı yarıya olduğunu gösterdi.