İstatistiksel anlamlılık

İstatistiksel anlamlılık, bir araştırmada gözlenen farkın ya da ilişkinin yalnızca rastlantı sonucu ortaya çıkmış olma olasılığının düşük olduğunu ifade eden bir kavramdır. En sık kullanılan ölçütü p değeridir. Kabaca söylemek gerekirse p değeri şu soruyu yanıtlar: "Gerçekte hiçbir etki yoksa, en az bu kadar belirgin bir sonucu yalnızca rastlantıyla görme olasılığımız nedir?" Birçok alanda p değerinin 0,05'in altında olması geleneksel olarak "istatistiksel olarak anlamlı" kabul edilir.

Bu kavram sık sık yanlış anlaşılır. İstatistiksel olarak anlamlı bir sonuç, etkinin büyük ya da önemli olduğu anlamına gelmez; çok büyük örneklemlerle yapılan çalışmalarda pratikte önemsiz küçüklükteki farklar bile anlamlı çıkabilir. Tersine, anlamlı olmayan bir sonuç da "etki yok" demek değildir; çalışma etkiyi saptayabilecek kadar büyük olmayabilir. p değeri ayrıca hipotezin doğru olma olasılığını da vermez.

Amerikan İstatistik Derneği 2016'da yayımladığı bildiride, bilimsel sonuçların yalnızca bir p değerinin belirli bir eşiği geçip geçmemesine dayandırılmaması gerektiğini vurguladı. Bir sağlık ya da bilim haberini okurken "anlamlı" sözcüğünün yanında şu sorular da sorulmalıdır: Etkinin büyüklüğü ne? Çalışmaya kaç kişi katıldı? Sonuç başka çalışmalarla tekrarlandı mı? Aynı veri üzerinde çok sayıda karşılaştırma yapılıp yalnızca "anlamlı" çıkanlar mı raporlandı?