mRNA aşısı

mRNA aşıları, bağışıklık sistemini eğitmek için mikrobun kendisini ya da zayıflatılmış bir hâlini değil, onun tek bir proteininin "tarifini" kullanan bir aşı türüdür. mRNA (haberci RNA), hücrelerimizde DNA'daki bilgiyi protein üretim düzeneğine taşıyan doğal bir moleküldür. Aşıdaki mRNA, koruyucu bir yağ kılıfı içinde hücrelere ulaşır; hücreler bu tarifi okuyarak, örneğin bir virüsün yüzeyindeki dikenli proteinin zararsız bir kopyasını üretir.

Bağışıklık sistemi bu yabancı proteini tanır, ona karşı antikorlar ve bağışıklık hücreleri geliştirir. Böylece kişi gerçek virüsle karşılaştığında vücut hazırlıklı olur. Aşıdaki mRNA kısa sürede hücre tarafından parçalanıp ortadan kaldırılır; hücre çekirdeğine girmez ve DNA'mızı değiştirmez. mRNA aşılarının önemli bir avantajı, hedef protein değiştiğinde aşının görece hızlı biçimde yeniden tasarlanabilmesidir.

Teknolojinin temelleri onlarca yıllık araştırmaya dayanır; ancak geniş ölçekte ilk kez COVID-19 salgınında kullanıldı. Katalin Karikó ve Drew Weissman, mRNA'nın bağışıklık sistemini gereksiz yere uyarmasını önleyen kimyasal değişiklikleri keşfettikleri çalışmalarıyla 2023 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü aldı. Bugün aynı teknoloji grip, bazı kanser türleri ve başka enfeksiyon hastalıkları için de araştırılıyor. Aşılarla ilgili kişisel kararlar için bir sağlık profesyoneline danışılmalıdır; bu yazı genel bilgi amaçlıdır.