Nöron

Nöron (sinir hücresi), beynin ve sinir sisteminin bilgi işleyen ve ileten temel birimidir. Tipik bir nöronun üç ana bölümü vardır: diğer hücrelerden gelen sinyalleri toplayan dallı uzantılar (dendritler), hücrenin çekirdeğini barındıran gövde ve sinyali başka hücrelere ileten uzun bir kablo (akson). Bazı aksonlar omurilikten ayak parmağına kadar uzanarak bir metreyi aşabilir.

Nöronlar elektrik ve kimyanın birlikte kullanıldığı bir dille iletişim kurar. Bir nöron yeterince uyarıldığında, aksonu boyunca hızla ilerleyen bir elektriksel sinyal (aksiyon potansiyeli) oluşur. Sinyal aksonun ucuna ulaştığında, iki nöron arasındaki küçük boşluğa (sinaps) nörotransmiter denen kimyasal haberciler salınır; bunlar karşıdaki hücrenin üzerindeki alıcılara bağlanarak onu uyarır ya da baskılar. Dopamin, serotonin ve glutamat en bilinen nörotransmiterlerdendir.

İnsan beyninde yaklaşık 86 milyar nöron bulunduğu tahmin edilir ve her biri binlerce başka nöronla bağlantı kurabilir; toplam sinaps sayısı yüz trilyonlarla ifade edilir. Öğrenme ve bellek, büyük ölçüde bu bağlantıların kullanıldıkça güçlenmesi ya da zayıflamasıyla ilişkilidir. Bu değişebilirliğe nöroplastisite denir. Uzun süre yetişkin beyninde yeni nöron üretilmediği düşünülmüştü; bugün bazı bölgelerde sınırlı da olsa yeni nöron oluşumunun sürdüğüne dair kanıtlar bulunmakla birlikte, bu konu hâlâ tartışmalıdır.