Nötrino

Nötrino, elektrik yükü olmayan, kütlesi bilinen en hafif parçacıklardan da çok daha küçük olan ve maddeyle son derece zayıf etkileşen bir temel parçacıktır. O kadar az etkileşir ki her saniye Güneş'ten gelen yaklaşık 60 milyar nötrino, başparmak tırnağınız büyüklüğündeki bir alandan geçer ve vücudunuzdan, hatta Dünya'nın tamamından hiçbir şeye çarpmadan geçip gider.

Varlığı 1930'da Wolfgang Pauli tarafından, radyoaktif bozunmalarda kaybolan enerjiyi açıklamak için öngörüldü; ancak deneysel olarak ilk kez 1956'da bir nükleer reaktörün yakınında saptanabildi. Nötrinoları yakalamak için yerin yüzlerce metre altına gömülmüş, binlerce ton su ya da sıvıyla dolu dev dedektörler kullanılır; böylece kozmik ışınların gürültüsünden korunulur ve son derece seyrek gerçekleşen çarpışmalar kaydedilebilir.

Nötrinoların üç türü (çeşnisi) vardır ve yolculukları sırasında bir türden ötekine dönüşebilirler. Bu "nötrino salınımı", Japonya'daki Super-Kamiokande ve Kanada'daki Sudbury Nötrino Gözlemevi deneyleriyle kanıtlandı ve nötrinoların kütlesi olduğunu gösterdi; Takaaki Kajita ve Arthur McDonald bu keşifle 2015 Nobel Fizik Ödülü'nü aldı. Bu sonuç, başlangıçta nötrinoları kütlesiz kabul eden Standart Model'in genişletilmesi gerektiğini gösteren önemli bir ipucudur.