Sözlük
Güneş dışındaki bir yıldızın çevresinde dolanan gezegen. Bugüne dek 6.000'i aşkın ötegezegen doğrulandı.
Ötegezegen (ya da Güneş dışı gezegen), Güneş Sistemi'nin dışında, başka bir yıldızın çevresinde dolanan gezegendir. Güneş benzeri bir yıldızın çevresinde bulunan ilk ötegezegen, 1995'te keşfedilen 51 Pegasi b'dir; bu keşif 2019 Nobel Fizik Ödülü'ne değer görüldü. O günden bu yana doğrulanan ötegezegen sayısı 6.000'i aştı ve gökbilimciler artık Samanyolu'ndaki yıldızların çoğunun en az bir gezegeni olduğunu düşünüyor.
Ötegezegenler, yıldızlarının parlaklığı içinde neredeyse görünmez kaldıkları için çoğunlukla dolaylı yöntemlerle bulunur. "Geçiş yöntemi"nde gezegen yıldızının önünden geçerken yıldızın ışığında küçük bir azalma ölçülür; Kepler ve TESS uzay teleskopları binlerce gezegeni bu yolla buldu. "Dikine hız yöntemi"nde ise gezegenin çekiminin yıldızı hafifçe salladığı, yıldızın ışığındaki renk kaymalarından anlaşılır.
Keşfedilen dünyalar şaşırtıcı ölçüde çeşitlidir: yıldızına çok yakın dolanan sıcak Jüpiterler, Dünya'dan büyük ama Neptün'den küçük "süper Dünyalar", iki yıldızın çevresinde dolanan gezegenler. Araştırmaların en heyecan verici kısmı, yıldızına uzaklığı yüzeyinde sıvı suya izin verebilecek "yaşanabilir bölge"deki gezegenler ve James Webb Uzay Teleskobu'nun bazı ötegezegenlerin atmosferindeki gazları çözümlemeye başlamasıdır.
Diğer yazılışlar: ötegezegenler, ötegezegenin, ötegezegeni, ötegezegenlerin, ötegezegende
Kaynak: NASA – Ötegezegen nedir?
Altın kaplı 18 aynası, tenis kortu büyüklüğünde güneş kalkanı ve Dünya'dan 1,5 milyon kilometre uzaktaki konumuyla James Webb, kızılötesi ışıkta evrenin ilk galaksilerine bakıyor. Teleskobun nasıl çalıştığını ve ilk yıllarının en önemli bulgularını derledik.
