Süpernova

Süpernova, bir yıldızın ömrünün sonunda geçirdiği son derece güçlü patlamadır. Bir süpernova birkaç hafta boyunca, milyarlarca yıldızdan oluşan galaksisinin tamamı kadar parlak görünebilir ve bu kısa sürede Güneş'in tüm ömrü boyunca yayacağından fazla enerji salabilir.

Süpernovaların iki ana yolu vardır. Birincisinde, Güneş'ten en az 8 kat büyük kütleli bir yıldız, çekirdeğindeki nükleer yakıtı tükettiğinde kendi kütleçekimine karşı koyamaz; çekirdek saniyeler içinde çöker ve yıldızın dış katmanları büyük bir hızla uzaya fırlatılır. Geriye bir nötron yıldızı ya da kara delik kalır. İkincisinde ise bir çift yıldız sisteminde, beyaz cüce denen yoğun bir yıldız kalıntısı eşinden madde çekerek kritik bir kütleye ulaşır ve tümüyle patlar. Bu ikinci tür süpernovalar hep benzer parlaklıkta patladığı için evrendeki uzaklıkları ölçmekte "standart mum" olarak kullanılır; evrenin hızlanarak genişlediği de bu ölçümlerle keşfedildi.

Süpernovalar evrenin kimyasal fabrikalarıdır: demirden ağır elementlerin bir kısmı ve yıldızların içinde üretilen karbon, oksijen gibi elementler bu patlamalarla uzaya yayılır, yeni yıldızlara ve gezegenlere malzeme olur. Vücudumuzdaki pek çok atom milyarlarca yıl önce patlamış yıldızlardan gelir. Tarihteki en ünlü örneklerden 1054 yılı süpernovası, gündüz bile görülecek kadar parlamış ve bugün Yengeç Bulutsusu olarak gördüğümüz kalıntıyı bırakmıştır.