Güneş tutulması

Güneş tutulması, Ay'ın Dünya ile Güneş'in arasına girerek Güneş'in ışığını yeryüzünün bir bölümüne karşı kısmen ya da tamamen örtmesidir. Bu ancak Ay Yeni Ay evresindeyken ve Güneş ile Dünya'yı birleştiren doğrunun üzerine çok yakın geldiğinde olabilir. Ay'ın yörüngesi Dünya'nınkine yaklaşık 5 derece eğik olduğu için her Yeni Ay'da tutulma olmaz; tutulmalar yılda yalnızca iki ya da üç kez, "tutulma mevsimleri"nde gerçekleşir.

Tutulmanın türü Ay'ın Dünya'ya o anki uzaklığına göre değişir. Tam tutulmada Ay, Güneş'in parlak diskini tamamen örter; gökyüzü kararır, yıldızlar ve gezegenler görünür, Güneş'in normalde görülemeyen dış atmosferi korona gümüşi bir hale olarak ortaya çıkar. Ay Dünya'dan uzaktayken Güneş'i tamamen örtemez ve kenarda parlak bir halka kalır; buna halkalı tutulma denir. Tam ya da halkalı tutulma şeridinin dışında kalan geniş bölgelerden ise parçalı tutulma görülür.

Ay'ın Güneş'ten yaklaşık 400 kat küçük ama yaklaşık 400 kat daha yakın olması, iki gök cisminin gökyüzünde neredeyse aynı büyüklükte görünmesini sağlar; tam tutulmaları mümkün kılan bu şaşırtıcı rastlantıdır. Güneş tutulmasını izlerken Güneş'e asla çıplak gözle, güneş gözlüğüyle ya da filtresiz dürbünle bakılmamalıdır; uygun standartta tutulma gözlüğü ya da iğne deliği yöntemi kullanılmalıdır. Türkiye'den görülen son tam Güneş tutulması 29 Mart 2006'da yaşanmıştı.