Takvim
Gökyüzü Takvimi
Saatler Türkiye saatidir. Görünürlük hava durumuna ve bulunduğunuz yere göre değişebilir; her olayın kaynağı altında.
Kasım 2026
-
20.11.202606:10
Gezegen görünürlüğü
Merkür sabah gökyüzünde en iyi konumunda
Merkür 20 Kasım'da Güneş'ten batıya doğru en büyük açısal uzaklığına (en büyük batı uzanımı) ulaşıyor. Güneş'e en yakın gezegen olduğu için genellikle alacakaranlığın parlaklığı içinde kaybolur; yılda yalnızca birkaç kez böyle görece rahat yakalanabilir. Sonbaharın sabah uzanımları kuzey yarım küre için en elverişli olanlardır, çünkü gezegenin yörünge düzlemi ufka dik bir açıyla yükselir.
Gün doğumundan yaklaşık 45–60 dakika önce güneydoğu ufkuna bakın; Merkür alçakta, kırpışmadan parlayan sarımsı bir nokta olarak görünür. Ufukta bina ya da dağ olmayan, denize ya da ovaya bakan bir yer seçin. Dürbün kullanacaksanız Güneş doğduktan sonra kesinlikle dürbünü doğu yönüne çevirmeyin: Güneş'e dürbünle bakmak gözde kalıcı hasara yol açar. Uzanım tarihinden önceki ve sonraki bir hafta boyunca da gözlem mümkündür. -
25.11.202621:00
Gezegen görünürlüğü
Uranüs karşı konumda: dürbünle görülebilen buz devi
Uranüs 25 Kasım'da karşı konumda: yıl içinde Dünya'ya en yakın olduğu ve bütün gece görülebildiği dönem. Buna rağmen yaklaşık 2,8 milyar kilometre uzaklıktadır ve çıplak gözle ancak ışık kirliliğinin hiç olmadığı yerlerde, ne arayacağını bilen biri tarafından seçilebilecek kadar sönüktür.
En kolay yol, telefonunuzdaki bir gökyüzü haritası uygulamasıyla gezegenin o geceki konumunu bulmak ve dürbünle o bölgeyi taramaktır. Uranüs dürbünde yıldızlardan ayırt edilmesi zor, hafif yeşilimsi-mavi bir nokta olarak görünür; 100 kez ve üzeri büyütmede minik bir disk hâline gelir. Bu renk, atmosferindeki metanın kırmızı ışığı soğurmasından kaynaklanır. 1781'de William Herschel tarafından teleskopla keşfedilen ilk gezegen olduğunu düşünürseniz, onu kendi gözlerinizle bulmanın ayrı bir keyfi var.
Ocak 2027
-
03.01.202706:00
Gezegen görünürlüğü
Venüs "Çoban Yıldızı" olarak sabah gökyüzünde en yüksekte
Venüs 3 Ocak'ta en büyük batı uzanımına ulaşıyor: sabah gökyüzünde Güneş'ten en uzak göründüğü an. Ekim sonunda Güneş ile Dünya'nın arasından geçen (aşağı kavuşum) gezegen, o tarihten bu yana sabah gökyüzünde yükseliyordu. Bu günlerde gün doğumundan üç-dört saat önce doğar ve Ay'dan sonra gece gökyüzünün en parlak cismidir; halk arasında "Çoban Yıldızı" ya da "Sabah Yıldızı" denmesi bundandır.
En büyük uzanımda Venüs, teleskopta tam yarım daire, yani ilk dördün Ay gibi görünür. Evreleri Galileo'nun 1610'da gözlediği ve Güneş merkezli sistemi destekleyen en güçlü kanıtlardan biri olmuştu. Küçük bir teleskopla da bu yarım daireyi görebilirsiniz. Venüs, kalın ve yoğun bulutlarla kaplı olduğu için yüzeyini göremeyiz; gördüğümüz parlaklık bu bulutların güneş ışığını yansıtmasından gelir.
Şubat 2027
-
10.02.202720:00
Gezegen görünürlüğü
Jüpiter karşı konumda: dev gezegen ve dört büyük uydusu
Jüpiter 11 Şubat'ta karşı konumda; bu, gezegenin yıl içinde Dünya'ya en yakın ve en parlak olduğu, akşamdan sabaha bütün gece görülebildiği dönemdir. Venüs sabah gökyüzünde olduğu için bu günlerde akşam gökyüzünün en parlak "yıldızı" Jüpiter olacak. Karşı konum yaklaşık her 13 ayda bir tekrarlanır.
Sabit tutulan bir dürbün (bir duvara ya da tripoda dayayın) Jüpiter'in yanında dizilmiş dört küçük ışık noktasını gösterir: Galileo'nun 1610'da keşfettiği İo, Europa, Ganymedes ve Kallisto uyduları. Uyduların dizilişi gece içinde bile değişir; birkaç saat arayla bakarak bu hareketi kendiniz görebilirsiniz. Küçük bir teleskop gezegenin bulut kuşaklarını, iyi bir hava ve sabırla Büyük Kırmızı Leke'yi de gösterebilir. Karşı konumdan sonraki haftalar da en az bu gece kadar iyidir. -
19.02.202720:00
Gezegen görünürlüğü
Mars karşı konumda: Kızıl Gezegen bütün gece görünür
Mars 19 Şubat'ta karşı konuma geliyor. Dünya, Mars'ı yaklaşık 780 günde bir, yani iki yılı biraz aşan aralıklarla "sollar"; bu dönemde Mars gün batımında doğar, gece yarısı en yükseğe çıkar ve sabah batar. Onu, gökyüzündeki diğer parlak cisimlerden belirgin turuncu-kırmızı renginden kolayca ayırt edebilirsiniz.
Bu yılki karşı konum, Mars'ın yörüngesinin Güneş'e uzak kesiminde gerçekleştiği için (afel karşı konumu) gezegen, 2018 ya da 2020'deki yakın karşı konumlara göre bizden daha uzakta, daha küçük ve daha sönük olacak. Yine de birkaç hafta boyunca gökyüzünün en dikkat çekici cisimlerinden biri olarak kalır. Küçük bir teleskopla, hava sakin olduğunda kutup başlığını ve koyu yüzey bölgelerini seçmek mümkündür; en iyi sonuç için gezegenin yüksekte olduğu gece yarısı saatlerini seçin.
Eylül 2027
-
28.09.202721:00
Gezegen görünürlüğü
Neptün karşı konumda: Güneş Sistemi'nin en uzak gezegeni
Neptün 28 Eylül'de karşı konumda: Dünya'ya en yakın olduğu ve bütün gece görülebildiği dönem. Ancak "yakın" burada görecelidir; Neptün yaklaşık 4,3 milyar kilometre uzaklıktadır ve Güneş'ten çıkan ışık ona dört saatten uzun sürede ulaşır. Çıplak gözle görülemeyecek kadar sönük olan tek gezegendir.
Neptün'ü bulmak için bir gökyüzü uygulamasıyla konumunu belirleyip iyi bir dürbün ya da küçük bir teleskopla o bölgeyi taramak gerekir; yıldızlardan ayrılması zor, hafif mavimsi bir nokta olarak görünür. Neptün, keşfinden önce varlığı matematikle öngörülen ilk gezegendir: Uranüs'ün yörüngesindeki açıklanamayan sapmalardan yola çıkan hesaplar sayesinde 1846'da teleskopla, öngörülen konuma çok yakın bir yerde bulunmuştur.
Geçmiş olaylar (son 90 gün)
-
18.11.202601:00
Meteor yağmuru
Leonid meteor yağmuru: en hızlı meteorlar
Leonidler 6–30 Kasım arasında etkin; tepe anı 18 Kasım 02:49 (TRT). Kaynağı 55P/Tempel-Tuttle kuyruklu yıldızı. Leonid meteorları atmosfere saniyede yaklaşık 71 km hızla girer; bu, büyük yağmurlar arasındaki en yüksek hızdır. Bu yüzden çoğu çok parlak, kısa ve keskin çizgiler bırakır; zaman zaman yeşilimsi iz bırakan ateş topları görülür.
Tarihte Leonidler saatte binlerce meteorluk "fırtınalar" yapmıştır (1833 ve 1966 en ünlüleri); ancak bu yıl normal bir etkinlik, yani karanlık bir yerde saatte 10–15 meteor bekleniyor. Meteorların çıkış noktası Aslan takımyıldızında ve gece yarısı civarında doğuyor. 17 Kasım'daki ilk dördün Ay gece yarısına doğru batacağı için tepe saatleri karanlık bir gökyüzünde geçecek. Sıcak giyinin: kasım gecelerinde ayaz, gözlemin en büyük düşmanıdır. -
26.10.202607:11
Ay evresi / süper ay
Ekim dolunayı (Avcı Ayı)
Ay tam dolunay evresine 26 Ekim sabahı 07:11'de ulaşıyor. Bu anda Ay ufkun altında olduğu için dolunayı izlemenin en iyi zamanı 25 ve 26 Ekim akşamları, Ay doğu ufkundan yükselirken. Kuzey yarım kürede sonbahar ekinoksundan sonraki ikinci dolunaya geleneksel olarak "Avcı Ayı" denir; adı, hasattan sonra açılan tarlalarda gece avlanmaya elverişli ışığından gelir.
Ufka yakın Ay'ın daha büyük görünmesi bir göz yanılmasıdır (Ay yanılsaması): Ay'ın açısal boyutu ufukta ve tepede aynıdır. Fotoğraf çekecekseniz, Ay doğarken yakındaki bir bina, minare ya da tepe gibi bir ön planı kadraja almak ölçek duygusu verir. Dürbünle bakarsanız, dolunayda gölgeler kısaldığı için kraterlerden çok parlak ışın sistemleri (örneğin Tycho kraterinden yayılan çizgiler) dikkat çeker. -
22.10.202601:00
Meteor yağmuru
Orionid meteor yağmuru: Halley'in tozu gökyüzünde
Orionidler 2 Ekim – 7 Kasım arasında etkin; tepe anı 21 Ekim 21:30 (TRT). Bu meteorlar, en ünlü kuyruklu yıldız 1P/Halley'in yörüngesi boyunca bıraktığı toz parçacıklarıdır. Dünya her ekim bu toz kuşağından geçer ve parçacıklar atmosfere saniyede yaklaşık 66 km hızla girerek yanar. Hızlı oldukları için çoğu kısa, parlak çizgiler bırakır; bazıları birkaç saniye görünen iz bırakır.
Meteorların geldiği nokta Avcı (Orion) takımyıldızında olduğundan, bu takımyıldız ufkun yeterince üstüne çıktığı gece yarısından sonrası en verimli zamandır. Karanlık bir yerde saatte 15–20 meteor beklenebilir. 21–22 Ekim gecesi Ay ilk dördün ile dolunay arasında ve gecenin ilk yarısında gökyüzünü aydınlatıyor; Ay battıktan sonraki şafak öncesi saatler en karanlık ve en uygun zaman. Tepe gecesinden önceki ve sonraki birkaç gece de denemeye değer. -
08.10.202619:30
Meteor yağmuru
Drakonid meteor yağmuru: akşam saatlerinin yağmuru
Drakonidler 6–10 Ekim arasında etkin, tepe anı 9 Ekim 04:22 (TRT). Çoğu meteor yağmurunun aksine bu yağmur akşam saatlerinde daha verimlidir; çünkü meteorların geldiği nokta (radyant), Ejderha takımyıldızının başı, hava kararır kararmaz kuzey gökyüzünde yüksektedir. Kaynağı 21P/Giacobini-Zinner kuyruklu yıldızının bıraktığı tozdur.
Normal yıllarda saatte yalnızca birkaç meteor görülür (ideal koşullarda yaklaşık 5). Meteorlar saniyede yaklaşık 20 km ile yavaş süzülür, bu da onları izlemeyi kolaylaştırır. Bu yıl şanslıyız: Yeni Ay 10 Ekim'de olduğu için gökyüzü karanlık olacak. Gözünüzün karanlığa alışması için 20–30 dakika telefon ekranına bakmadan bekleyin ve kuzey yönüne yaslanmış bir şekilde geniş bir alanı izleyin. -
04.10.202620:00
Gezegen görünürlüğü
Satürn karşı konumda: halkalı gezegen bütün gece gökyüzünde
Satürn 4 Ekim'de karşı konuma geliyor: Dünya, Güneş ile Satürn'ün tam arasından geçiyor. Bu, gezegenin yıl içinde bize en yakın, en parlak olduğu ve Güneş batarken doğup Güneş doğarken battığı dönem. Akşam doğu ufkundan yükselen, kırpışmadan sakin sakin parlayan sarımsı ışığı aramanız yeterli; gece yarısı civarında güneyde en yükseğe çıkar.
Halkalar 2025'te Dünya'dan tam kenarlarından görüldükten sonra yavaş yavaş açılmaya başladı. Bu yıl hâlâ ince bir çizgi gibi durdukları için gezegen alışılmış görüntüsünden farklı görünecek. 25–30 kez büyüten küçük bir teleskop halkayı ve Satürn'ün en büyük uydusu Titan'ı seçmeye yeter. Karşı konumdan sonraki birkaç hafta da gözlem için neredeyse aynı derecede iyidir.